Perpetual, klasik vadeli işlem ve spot farkı
| Spot | Vadeli işlem (vadeli) | Perpetual vadeli işlem | |
|---|---|---|---|
| Varlığa sahip olursun | Evet | Hayır | Hayır |
| Vade tarihi | Yok | Var | Yok |
| Fiyat spota nasıl bağlı | Spotun kendisi | Vadede yakınsar | Funding ödemesi |
| Kaldıraç | Genelde yok | Var | Var |
| Short açılabilir | Zor | Evet | Evet |
Kaldıraç ve teminat nasıl çalışır?
Örnek (temsili):
- Teminat 1.000 $, kaldıraç 5x, pozisyon 5.000 $ long.
- Fiyat %10 yükselirse pozisyon 500 $ kazanır, yani teminata göre %50.
- Fiyat %10 düşerse pozisyon 500 $ kaybeder, yani teminatın %50'si.
Hyperliquid'de maksimum kaldıraç varlığa göre değişir. 13 Kasım 2026'da aralık 3x ile 40x arasındaydı: BTC 40x, ETH 25x, SOL 20x, HYPE 10x. Teminat iki türlü kullanılır:
- Cross margin: tüm pozisyonlar tek bir teminat havuzunu paylaşır.
- Isolated margin: riski tek pozisyona ayrılan teminatla sınırlar.
Detay: Hyperliquid perpetual piyasaları.
Funding nedir?
Funding, long ve short taraflar arasında yapılan ve perpetual fiyatını spota yakın tutan ödemedir.
- Perpetual spotun üstündeyse funding genelde pozitiftir, long taraf short tarafa öder.
- Altındaysa negatiftir, short taraf long tarafa öder.
- Borsa bu ödemeden pay almaz.
Hyperliquid'de funding her saat ödenir. Oran iki bileşenden oluşur: 8 saatte %0,01 (saatte %0,00125) faiz bileşeni ve fiyat farkına bağlı prim. Saatlik üst sınır %0,5'tir. Örnek (temsili): oran yalnız faiz bileşeni kadarken 5.000 $'lık long saatte yaklaşık 0,06 $ öder. Piyasa tek tarafa yığıldığında oran bunun çok üstüne çıkabilir. Canlı oranlar: Hyperliquid funding oranları. Detay: Fonlama oranı nedir?.
Likidasyon nasıl olur?
Her pozisyonun korunması gereken minimum bir teminatı vardır (maintenance margin). Zarar teminatı bu seviyenin altına düşürürse borsa pozisyonu kapatır. Buna likidasyon denir. Hyperliquid'de maintenance margin, varlığın maksimum kaldıracındaki başlangıç teminatının yarısıdır. 40x maksimumlu bir varlıkta bu, pozisyon değerinin %1,25'idir. Örnek (temsili): 40x maksimumlu bir varlıkta 5x isolated, 5.000 $'lık long, ücret ve funding hariç yaklaşık %19'luk düşüşte likide olur. Aynı pozisyon 20x ile açılsaydı yaklaşık %3,8'lik düşüş yeterdi.
Maliyetler
- İşlem ücreti: Hyperliquid base seviyesi taker %0,045, maker %0,015. İşlem hacmi ve HYPE staking ile düşer.
- Funding: pozisyon açık kaldıkça her saat. Maliyet de olabilir gelir de.
- Arayüz ücreti: Perpex, uygun işlemlerin büyüklüğü üzerinden en fazla 0.10% builder fee alır. Bkz. Perpex ücretleri.
Örnek (temsili): 5.000 $'lık pozisyonu base seviyede taker olarak açmak 2,25 $ Hyperliquid ücreti tutar. Perpex üzerinden builder fee olarak en fazla $5.00 eklenir.
Riskler
- Kaldıraç zararı da kârı büyüttüğü kadar büyütür. Yüksek kaldıraçta küçük bir hareket likidasyon getirebilir.
- Funding aleyhine dönebilir ve uzun süre öyle kalabilir.
- Hızlı piyasada gerçekleşen fiyat ekrandaki fiyattan farklı olabilir.
- Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir.
Sık sorulan sorular
- Kaldıraçlı işlem ile vadeli işlem aynı şey mi?
Hayır. Kaldıraç, teminattan büyük pozisyon açmaktır. Vadeli işlem bir sözleşme türüdür. Kriptoda kaldıraçlı işlemin en yaygın yolu perpetual vadeli işlemdir.
- Perpetual sözleşmenin vadesi dolar mı?
Hayır. Kapatana ya da likide olana kadar açık kalır.
- Funding'i kim öder?
Piyasanın yığıldığı taraf. Pozitif funding'de long taraf öder, negatifte short taraf öder.
- Hyperliquid'de maksimum kaldıraç kaç?
Varlığa göre değişir. 13 Kasım 2026'da 3x ile 40x arasındaydı.
Kaynaklar ve sonraki adımlar
Güncelleme: 13 Kas 2026